Quyoshli bolaning onasi: yorqin ranglar va tabassumlar dunyosi

Chop etish versiyasi
22 Mart 2017

Shahnoza Ikramova – kuchli ona bo’lish bila birga, “Umnichka” nomli  nodavlat ixtisislashgan ta’lim muassasasining rahbari. Mazkur tashkilot Daun sindromiga ega bolalar tarbiyalanayotgan oilalarga yordam beradi. U biz bilan ona sifatidagi hayotiy tajribasi bilan o’rtoqlashdi.

223024766_149921.jpg

Hech qachon chekinmang va farzandingizga ishoning

“O’glim Rustam tug’ilganida tug’ruqxonadagilar nimadandir bezovtalana boshladilar va shu zahoti yuragim qandaydir noxush xabar olishimni sezdi. Bir oz vaqtdan so’ng menga farzandimning tash’hisini bildirishdi – Daun sindromi ekan. Menga bolani maxsus muassasaga topshirishni taklif qilishdi. Shu o’rinda bir narsani aytib o’tmoqchiman, u ham bo’lsa, mamlakatimizda boladan voz kechish jarayoni naqadar osonligi va ayni vaqtda o’z farzandingizni qabul qilish uchun naqadar mashaqqatli jarayonlardan o’tish kerakligi meni doim hayratlantirib kelgan.

O’sha damlarda o’zimda kuch topish va to’g’ri yo’lni tanlashimda menga hech shak-shubhasiz oilamning ko’magi sabab bo’ldi, chunki men Daun sindormi haqida ham, bunday tash’hisga ega bo’lgan insonlar qanday hayot kechirishlari to’g’risida ham umuman hech narsa bilmas edim. Men ota-onalar tushkunligining barcha bosqichlarini bosib o’tdim. Stress, mavjud vaziyatni qabul qilmaslik, kelajakka bo’lgan ishonchni yo’qotish – bularning barchasini boshdan kechirdim. Lekin, endi bilsam, bularning deyarli barchasiga sabab kerakli ma’lumotlarga ega bo’lmaganimda ekan. Ingliz va rus tillarini bilganim sabab ma’lumot qidirib, butun Internetni kezib chiqdim. U erda foydali ma’lumotlar, imkoniyatlar va o’zimizga shaxsiy rivojlanish dasturini ishlab chiqishimiz uchun qo’l keladigan maslahatlar qidirdim. Omadim kelib, kerakli ma’lumotlarni topa oldim. Shuni anglab etdimki, to’g’ri yondashuvni qo’llaydigan bo’lsam, farzandimni asosiy ko’nikmalarga o’rgata olar ekanman va natijada u jamiyatda mustaqil hayot kechira olar ekan.

Sovet paytdagi ma’lumotlarda Daun sindromi bilan tug’ilgan bolalar yura olmasligi, o’ynashni bilmasligi, sizni tushunmasligi va hech narsa o’rgana olmasligi, xatto o’zini ham tanimasligi aytilgan. Lekin kundan kunga o’g’limni kuzatar ekanman, bu gaplar noto’g’rri ekanligiga amin bo’ldim. Rustam doim juda faol, qiziquvchan bola edi, hamma narsani o’rganishni, siz kutgandan ham ko’prog’ini qilishni istar edi. U bizga ko’p narsalarni o’rgatdi, masalan, muloyimroq va mehribonroq bo’lishni. U bizning hayotiy qadriyatlarimizni o’zgartirib yubordi. Karyera qilish va pul ishlab topishdan chalg’ib, u biz bilan bo’lishgan muhabbat, quvonch va minnatdorlik dunyosiga nazar soldik.  Buning uchun bizdan talab qilinadigan narsalar – farzandimiz uchun keraklicha vaqt ajratish, kichkintoylarimizga ishonish, ularni tarbiyalash, o’rgatish, ular bilan o’yinlar o’ynash va ularga katta e’tibor va mehrimizni berishdir.”

Ota-onalar hamjamiyati: bir-birini rag’batlantirish

“Respublika skrining markazida mehnat qiluvchi Antonina Pak – o’z kasbining yetuk mutaxassisi. Shu inson bizga ota-onalarni qo’llab-quvvatlash guruhini tuzishimizda yordam berdi. Antonina opa oddiy bo’lmagan bolalarning ota-onalari uchun o’zlarining yolg’iz emasliklarini his etish, bilganlarini bir-birlari bilan o’rtoqlasha olish naqadar zarur ekanligini bilgan ekanlar. Shu tariqa ota-onalar bir-birlari bilan bog’lanishida yordam berdilar. Bugunki kunga kelib oramizda ajoyib natijalarga erishgan ota-onalar bor. Ularning ba’zilari farzandlarini oddiy maktabgacha ta’lim muassasasiga berishning ham uddasidan chiqqan.

Muhit bolaning rivojlanishiga katta ta’sir ko’rsatadi. Bolalar o’z atrofidagi insonlardan nimalarnidir o’rganadilar. O’z tajribamdan kelib chiqqan holda bir haqiqat mavjudligini ta’kidlashim mumkin, u ham bo’lsa: inklyuziv yondashuv oiladan boshlanadi. Birinchi navbatda oila bolani boricha qabul qilishi lozim. Shundan keyingina uning rivojlanishi ustida ish boshlash mumkin. Uzoq istiqbolda bola ota-onaning haqiqiy munosabati qanday bo’lganligini namoyon etuvchi ko’rsatkichga o’xshaydi. Bu ish oson emas, lekin siz bunday bolalarga o’z yuragingiz va qalbingizni ochib berf olganingizda, bu bolalarni nima sababdan “quyoshli kichkintoylar” deb atashlarini tushunib etasiz. Ularning doimiy porloq tabassumlariga befarq qolishning iloji yo’q.

Ota-onalarni qo’llash guruhlari, yoki bizning talqinimizda “ota-onalar hamjamiyati” mavzusiga qaytadigan bo’lsak, barchamiz birgalikda rivojlanib borayotganligimizni ayta olaman. Biz bir oyda bir marta yig’ilamiz va topgan ma’lumotlarimizni bir-birimiz bilan o’rtoqlashamiz. Ichimizdan kimdir ko’chada quyoshli bolachaning ota yoki onasini uchratib qoladigan bo’lsa, uning yoniga borib, suhbatlashadi va guruhimizga taklif qiladi. Ilk uchrashuvlarimiz davomida biz faqat o’z muammolarimizni bir-birimizga aytib, dardimizni to’kib-sochish bilan mashg’ul bo’lardik va natijada huddi ruxshunos qabulidan chiqqanday bir oz engil tortardik. Asta-sekin ma’lumotlar – rivojlanish dasturlari, uslubiyotlar va bizga ilhom baxsh etgan natijalar bilan o’rtoqlasha boshladik. Hozir esa biz faqat mazkur tash’his bilan bog’liq bo’lgan harakatlar doirasidan chiqib, bir-birimizga uy yumushlarida va oilaviy masalalarda, qo’yingki deyarli hamma narsada yordamlashmoqdamiz. Har kuni “Telegram” tarmog’ida tashkil qilingan guruhimizda muloqot qilamiz, videolavhalar, farzandlarimizning fotosuratlari bilan o’rtoqlashamiz. Ba’zi onalar esa she’r ham yozadilar.

Bu yil ota-onalar Daun sindromiga ega insonlar xalqaro kuniga bag’ishlangan tadbirni tashkil qildilar. O’tgan yili ham shunday tadbirni o’tkazgan edik. Unda bolalar liboslari namoyishi, kontsert dasturi, taqdimotlar olib borilgan, dasturxon yozilgan edi. Bunday tadbir doimo ko’tarinki ruhda o’tadi. Uni tashkil qilishda bizga juda ko’p insonlar, xususan quyoshli bolalarning ota-onalari va ularning do’stlari  yordam beradi.”

14611126_1130024530420602_422944284406572444_n (2).jpg

“Umnichka” - Daun sindromi bo’lgan bolalalr uchun rivojlanish markazi

“2012 yili farzandimning ehtiyojlariga javob beradigan rivojlanish markazini topa olmasligimizni tushunib yetdim. Farzandim uchun nima yaxshiligini bilganim sabab menda “Umnichka” (Bilimdon) markazini tashkil qilish fikri tug’ildi. Bugungi kunda Daun sindorimiga ega bo’lgan 200 dan ortiq bola muntazam ravishda markazimizga kelib turadi. Maskanimiz chaqaloqlikdan boshlab 7-8 yoshgacha bo’lgan barcha bolalar uchun ochiq. Markaz xizmatlari afsuski pullik, chunki faoliyatimizni davom ettirish uchun mablag’ga ega bo’lishimiz kerak, ammo bizda chegirmalar tizimi ham mavjud.

Tez kunlarda Bola rivojlanishi markazimizning to’rtinchi filialini ochish niyatidamiz. Shuningdek, o’smirlar uchun ham maxsus guruhlar tashkil qilmoqchiman. Ushbu guruhlarda bolalarga maktabdagi darslarni o’zlashtirishda yordam beramiz. Bundan tashqari ba’zi mehnat ko’nikmalarini shakllantirishda ham yordam berishni rejalashtirganmiz. Bundan ko’zlangan maqsad farzandlarimiz ulg’aygach, mehnat faoliyati bilan shug’ullanish imkoniga ega bo’lishlarini ta’minlashdir.”

Rustam bugungi kunda

14876647_1137815996308122_922166358483745163_o.jpg

“Bugun Rustam 10 yoshda. U 3-sinf o’quvchisi. O’g’lim maktabga borishni, o’qishni, rasm chizishni, qo’shni bolalar bilan o’ynashni yaxshi ko’radi. U juda aqlli bola. Men bunday ichki dunyosi boy bolaning onasi bo’lganimdan va undan ko’p narsalarni o’rganishim mumkinligidan baxtiyorman.”

Qalbingizni oching

“Men kabi vaziyatga duch kelgan har bir ota-onaga quyidagilarni aytgan bo’lar edim: farzandingiz bunday tash’hisga ega ekanligini eshitganingizda u judayam daxshatliga o’xshaydi, lekin siz qo’rqmasligingiz kerak. Har bir inson o’ziga xosdir. Bizning farzandlarimiz bor-yo’gi bitta qo’shimcha xromosomaga egalar va bu ularni bir oz boshqacha bo’lishlariga sabab bo’adi. Biroq ular hamma narsani o’rgana oladilar. Bir oz keyinroq bo’lishi mumkin, ammo kerakli bo’lgan barcha narsani oxir-oqibat o’rgana oladi. Unga ishoning. Farzandingizni o’zingiz istaganday shakllantirishga harakat qilmang. Uning rivojlanishiga mavjud salohiyatlaridan kelib chiqqan holda sarmoya yo’naltiring. Agar u bilan shug’ullansangiz Daun sindromiga ega insonlar uchun xos bo’lgan yuz ko’rinishi ham ozgarradi.

Biz singari ota-onalarning hayoti ajoyib bo’lishi mumkin. Farzandim dunyoga shunday kelgani uchun shukur qilaman. U bilan umuman o’zgacha dunyoni kashf qildim va ushbu dunyo cheksiz ishonch, xursandchilik va mehr bilan to’laligini ko’rdim. Siz ham bunga o’z qalbingizni oching va bunda qo’rqish kerak bo’lgan hech narsa yo’qligini ko’rasiz.” 

Muallif: UNICEF

Marta o’qilgan: 250


UNICEF is the driving force that helps build a world where the rights of every child are realized. We have the global authority to influence decision-makers, and the variety of partners at grassroots level to turn the most innovative ideas into reality. That makes us unique among world organizations, and unique among those working with the young.

Boshqa yangiliklar